با سلام. با توجه به نزدیكی به زمان انتخاب رشته و سوالات و تردیدهای بسیاری از كنكوری ها نسبت به رشته علوم آزمایشگاهی تصمیم گرفتم شرح مختصری از این ویژگی ها و موقعیت شغلی این رشته را در اختیار این عزیزان قرار دهم، به امید اینكه بتوانند با دیدی باز و اطلاعات كامل انتخاب رشته نمایند.

رشته کارشناسی علوم آزمایشگاهی زیر شاخه ای از گدوه پزشکی است که به دانش آموختگان  درا ین دوره کلیه مباحث ازمایشگاه بالینی اموزش داده میشود. آنچه که باعث اهمیت ویژه این رشته در علوم پزشکی شده است نقش مهم آن در تشخیص، درمان پیشگیری و پیگیری بیماریهای مختلف است. به همین دلیل این رشته از رشته های شاخص دانشگاه های علوم پزشکی میباشد. از این گذشته سهم بسزای گرایش های مختلف علوم آزمایشگاهی در پیشرفت های چشمگیر و روز افزون فن آوری های بیوتکنولوژی بر اهمیت این رشته می افزاید.

فارغ‌التحصیل‌ این‌ رشته‌ با نمونه‌برداری‌ مدفوع‌، ادرار و خون‌ و آماده‌سازی‌ نمونه‌ و آزمایش‌های‌ مختلف‌ بیوشیمی‌ و هماتولوژی‌ سر و كار دارد و همچنین می‌تواند آزمایش‌های‌ تخصصی‌ هورمون‌شناسی‌ یا ایمونولوژی‌ را انجام‌ دهد و مسؤول‌ بخش‌های‌ مختلف‌ یك‌ آزمایشگاه‌ تشخیص‌ طبی‌ مانند بخش‌ نمونه‌برداری‌، انگل‌شناسی‌ و ادرار، هورمون‌شناسی‌، ایمونولوژی‌ و… شود و بر نحوه‌ كار و آزمایش‌های‌ كاردان‌ علوم‌ آزمایشگاهی‌ نظارت‌ كرده‌ و كار او را تأیید نماید.

تاریخچه :
تا سال 1976 رشته علوم آزمایشگاهی با نام Medical Technology خوانده می شد و پس از آن به Medical Laboratory Sciences تغییر نام داد و امروزه نیز در اکثر دانشگاههای دنیا با همین نام و یا Clinical Laboratory Sciences خوانده می شود.
تا قبل از انقلاب فرهنگی در ایران دوره های چهار ساله کارشناسی پیوسته دایر بود که بعد از آن به شکل کاردانی و دکترای حرفه ای تغییر یافت واز سال 1372 تا سال 1386 مقاطع کاردانی و کارشناسی ناپیوسته این رشته در دانشگاهها ارائه میگردید. از سال 1387 به بعد نیز این رشته در مقطع كارشناسی دانشجو می پذیرد.

توانایی‌های‌ لازم‌ :
رشته‌ علوم‌آزمایشگاهی‌ یك‌ رشته‌ عملی‌ است‌ و جوانانی‌ كه‌ علاقه‌مند به‌ كار عملی‌ هستند و نسبت‌ به‌ نمونه های مختلف بدن‌ حساس‌ نیستند، در این‌ رشته‌ موفق‌ می‌شوند. در ضمن‌ لازم‌ است‌ كه‌ دانشجو به‌ دروس‌ شیمی‌ و زیست‌شناسی‌ علاقه‌مند باشد. گفتنی‌ است‌ كه‌ رشته‌ علوم‌آزمایشگاهی‌ در كشور ما تا مقطع‌ دكترا به‌ صورت‌ ناپیوسته‌ دانشجو می‌پذیرد.

درس‌های‌ این‌ رشته‌ در طول‌ تحصیل‌ :
دروس‌ پایه‌:
فیزیک‌ عمومی‌، فیزیک‌ کاربردی‌، شیمی‌ عمومی‌، بیوشیمی‌ عمومی‌، فیزیولوژی‌، زیست‌شناسی‌، آناتومی‌.
دروس‌ تخصصی‌:
مقدمات‌ علوم‌ آزمایشگاهی‌، شیمی‌ و میکروبیولوژی‌ مواد غذایی‌، زبان‌ تخصصی‌، انگل‌ و حشره‌شناسی‌ پزشکی‌، قارچ‌شناسی‌ پزشکی‌، ویروس‌شناسی‌ پزشکی‌، ایمنی‌ و سرم‌شناسی‌، باکتری‌شناسی‌ پزشکی‌، خون‌شناسی‌، بانک‌ خون‌، بیوشیمی‌ بالینی‌، بافت‌شناسی‌، آسیب‌شناسی‌ پزشکی‌، کارآموزی‌.

طرح نیروی انسانی :
طبق مصوبات وزارت بهداشت - درمان و آموزش پزشکی، فارق التحصیلان علوم آزمایشگاهی ( کلیه مقاطع ) موظفند نصف طول مدت تحصیل، طرح نیروی انسانی را طی نمایند، قابل ذکر است که گذراندن طرح در یکی از مقاطع، فرد را از گذراندن طرح در مقاطع بالاتر این رشته معاف می گرداند.

زمینه های اشتغال :
فارق التحصیلان این رشته می توانند در زمینه درمانی – بهداشتی – آموزشی – پژوهشی و تشخیصی در مراکز زیر اشتغال یابند:
مراکز آموزشی – درمانی و بهداشتی وابسته به دانشگاه های علوم پزشکی، بیمارستانها و آزمایشگاه های تشخیص طبی خصوصی بیمارستان های وابسته به سازمان تامین اجتماعی و بیمه خدمات درمانی، پزشکی قانونی، مراکز سازمان انتقال خون، مراکز پژوهشی – تحقیقاتی دولتی و خصوصی، آزمایشگاه های صنایع دارویی و غذایی و. . .

موقعیت‌ شغلی‌ در ایران :
رشته‌ علوم‌آزمایشگاهی‌ از جمله‌ رشته‌هایی‌ است‌ كه‌ بازار كار نسبتاً خوبی‌ دارد. زیرا امروزه‌ جامعه‌ ما به‌ امر بهداشت‌ و سلامتی‌ پی‌ برده‌ است‌ و بی‌ شك‌ بدون‌ استفاده‌ از آزمایشگاه‌های‌ تشخیص‌ طبی‌ حفظ‌ سلامت‌ جامعه‌ و جلوگیری‌ از شیوع‌ بیماری‌های‌ عفونی‌ و آلرژی‌ها یا مبارزه‌ با بیماری‌های‌ ژنتیكی‌ امكان‌پذیر نیست‌.

مقطع کارشناسی ارشد :
فارق التحصیلان مقطع کارشناسی علوم آزمایشگاهی می توانند از طریق آزمون کارشناسی به کارشناسی ارشد در گرایش های زیر ادامه تحصیل دهند :
بیوشیمی بالینی، خونشناسی، انگل شناسی، میکروب شناسی، قارچ شناسی، ویروس شناسی، ژنتیک انسانی، ایمونولوژی، بیوتکنولوژی، فیزیولوژی و سم شناسی.

مقطع PHD :
فارق التحصیلان کارشناسی ارشد با شرکت در آزمون کارشناسی ارشد به PHD می توانند در گرایش های مذکور شرکت نمایند.

بزرگداشت علوم آزمایشگاهیان تشخیص طبی کشور :
از 30 فروردین 1382 که اولین بزرگداشت حکیم فرزانه و دانشمند برجسته ایرانی، سید اسماعیل جرجانی، بنیانگذار علم آزمایشگاه برگزار گردید، این روز به عنوان روز بزرگداشت علوم آزمایشگاهیان تشخیص طبی تعیین شد و هر سال انجمن ها و تشکل های علوم آزمایشگاهی این روز را گرامی می دارند.